Wodołaz zwany jest również od kraju pochodzenia nowofundlandczykiem. Psy te niewątpliwie stanowią starą rasę pierwotną, którą wcześnie zajęła się sportowa kynologia. Sławna stała się ona przez Byrona, który miał ulubionego towarzysza tej rasy, a także dzięki portretom malarza angielskiego Edwina Landseera, od którego odmiana łaciata została nazwana jego nazwiskiem. Pierwotnie służyły wodołazy rybakom wysp Nowofundlandzkich jako niezmordowani towarzysze przy aportowaniu z wody przedmiotów wyrzucanych przez morze, a także przy wyciąganiu sieci. Psy te mają sławę niestrudzonych pływaków i w tym charakterze mogłyby znaleźć zastosowanie jako psy ratownicze w kąpieliskach.
Wzorzec angielski (według J. H. Bailey) określa wodołazy następująco: WZORZEC Ogólne wrażenie. Pies o dużej sile, bardzo ruchliwy w stosunku do budowy i wielkości, o swobodnych ruchach. Tułów luźno zawieszony na nogach, co wywołuje wrażenie, że pies ma toczący się chód. Może on być porównany z kołysaniem się statku żeglarskiego i chód ten jest typowy dla tej rasy.
Głowa. Powinna być masywna i szeroka, lecz nie może robić wrażenia ciężkiej. Pysk winien być krótki, graniasty i równo ścięty.
Oczy. Raczej szeroko rozstawione, ciemne i niewielkie, trzecia powieka niewidoczna.
Uszy. Małe, przyległe ściśle do boków głowy, pokryte krótkim, delikatnym włosem (bez frędzli). Wyraz twarzy: pełen inteligencji, godności i łagodności.
Tułów. Długi, graniasty i masywny. Lędźwie silne, dobrze wypełnione. Klatka piersiowa głęboka i szeroka. Kończyny: całkiem proste, nieco krótkie w stosunku do długości tułowia, silne, z okrągłymi piszczelami, dobrze pokryte mięśniami. Stopy duże, okrągłe i zwarte.
Ogon. Na tyle długi, by sięgał akurat do stawu skokowego, nie załamany i nigdy nie zawinięty na grzbiet.
Maść. Czarna odmiana nowofundlandczyka powinna być całkowicie czarna. Nie znaczy to jednak, by inny kolor nie mógł występować. Większość czarnych nowofundlandczyków ma nieco białych znaków i nie uważa się tego za wadliwe tak dalece, jak są one ograniczone do białych włosów na piersi, palcach albo końcu ogona. W rzeczywistości uważa się białe znaki na piersiach za typowe u psów czystej rasy. Białe plamy na głowie lub tułowiu przesuwają psa do klasy „inne niż czarne". Czarna maść pożądana jest w matowym tonie węglowym, który zbliża się do brunatności.
W klasach „inne niż czarne" mogą być wodołazy czarne podpalane, brązowe lub białe z czarnym. Ostatnia barwa dominuje i w tej odmianie ładne rozmieszczenie plam jest bardzo ważne. Głowa powinna być czarna z białym pyskiem i czołem (latarnia lub gwiazdka między oczami). Tułów i kończyny białe z dużymi łatami na siodle i udach z możliwie towarzyszącymi mniejszymi plamkami, rozrzuconymi na tułowiu i nogach. Poza maścią poszczególne odmiany powinny odpowiadać temu samemu wzorcowi.
Szata. Bardzo gęsta, z obfitym podszyciem, pokrywa nieco szorstka i całkiem prosta. Lokowaty włos jest bardzo wadliwy. Pies z dobrą szatą winien móc przebywać dłuższy czas w wodzie bez przemoknięcia do skóry.
Waga. U psów 55—65 kg, u suk 50—55 kg.
Wysokość. W kłębie u psów średnio 70 do 65 cm. Jednakże psy we właściwej kondycji rzadko odpowiadają tym wymaganiom i dlatego powinna być stosowana tolerancja.
Psy tej rasy, jak zresztą wszystkie olbrzymy, wymagają w młodości bardzo intensywnego karmienia, pokarmów zawierających dużo białka, wapna i fosforanów oraz dużo ruchu i suchych pomieszczeń.
Ze względu na długi pas morski oraz liczne jeziora rasa ta powinna w Polsce stać się popularna.
Na zakończenie nadmienić wypada, że nieprawdą jest jakoby psy te — jak głosi fama — miały jakąś specjalną płetwę między palcami stóp. Stopy ich niczym się nie różnią od stóp innych psów tej samej wielkości.