Uważam, że do nazwy „terrier" pretendować mogą wyłącznie psy norniki pochodzące z wysp brytyjskich. Jednakże Anglicy nazwali potomków wywiezionych przez siebie do Australii szkockich terrierów — terrierami australijskimi. Tę samą nazwę nadali oni w koloniach psom krajowym, przypominającym typem terriera. Tak powstała np. nazwa — terriery afrykańskie i tybetańskie.
tybetański terrier — znany jest również pod nazwami Lha-sa-apso terrier, z chińska Shi tzu oraz lwi piesek tybetański.
Angielski Kennel klub przyjął ostatnio tybetańskiego terriera do grupy karłów pod nazwą Shi-tzu. Także Amerykanie zaliczają rasę tę do terrierów.
Niestety nie miałem okazji oglądać przedstawiciela tej rasy w naturze. Sądząc jednak z fotografii i ze wzorca należałoby go raczej zaliczyć do pierwotnych psów pasterskich jako krewniaka pumi i puli węgierskiego, które również wywodzą się z Azji. Shi-tzu jest to piesek mały, o bardzo długiej i obfitej, kosmatej sierści, o wszelkiej możliwej maści, najczęściej płowej (stąd lwi piesek). Sądząc z fotografii jest on niewątpliwie wdzięcznym pieskiem pokojowym.
Barny Clifford podaje następujący opis terriera tybetańskiego.
Ogólne wrażenie. Pies dobrze zrównoważony, średniego wzrostu o wesołym i ciekawym usposobieniu, pojętny i wyraźnie żywy.
Niedostatecznie pielęgnowany pies robi wrażenie kosmatego, lecz przy właściwej dbałości obfita szata nie wymaga więcej mycia niż u innych psów długowłosych.
Głowa. Dość szeroka, umiarkowanie długa i ze zdecydowaną krawędzią czołową w pół drogi między ciemieniem a nosem.
Oczy. Dość duże, okrągłe i ciemnoorzechowe, z reguły zakryte włosami.
Uszy. Dość małe, raczej szeroko osadzone, wiszące. Kufa dość głęboka, silna.
Uzębienie. Zdrowe i równe.
Tułów. Muskularny, sztywny (krępy) i giętki (sprężysty) z mocnym grzbietem, pojemną klatką piersiową i umiarkowanie wzniesionymi biodrami.
Kończyny. O silnym kośćcu, proste i muskularne, o miernie długiej stopie.
Ogon. Długi, raczej wysoko osadzony, posiada obfite pióra i jest wysoko noszony.
Szata. Obfita, długa, miękka, szczególnie na głowie, gdzie obfita czupryna opada na wszystkie strony. Na tułowiu włos często falisty.
Maść. Od kremowej, poprzez złotą, do czarnej, u licznych okazów białe plamy na głowie i tułowiu. Wzrost: 35 do 38 cm.
Waga: 11 do 13,5 kg.
NAGI MEKSYKAŃSKI PIESEK — jest on mniej więcej wzrostu foksterriera, proporcjonalnie zbudowany, o raczej szerokiej piersi i smukłych kończynach. Poza tym jest on bardzo ruchliwy.
Głowa. Winna być smukła, o wąskiej czaszce, pysku długim i ostrym, policzkach płaskich. Na ciemieniu powinna rosnąć niewielka czuprynka, w środku wysuwająca się ku przodowi, a nieraz aż zachodząca na brwi. Oczy nie za głęboko osadzone, lecz i nie wybałuszone, orzechowe, żółte lub czarne, powieki cieliste lub ciemne. Szyja dość długa, smukła, znacznie wygięta i osadzona w płaskich łopatkach.
Pierś. Raczej szeroka; żebra wysklepione tworzą głęboką klatkę piersiową.
Kończyny. Dość długie i smukłe. Stopy zajęcze. Grzbiet. Równy, zad zaokrąglony.
Ogon. Długi, gładki, opadający ku dołowi pod kątem mniej więcej 45° (lekki puszek na dolnej połowie ogona dopuszczalny).
Skóra. Gładka i miękka, nie pomarszczona, dowolnej barwy, ciepła w dotyku, całkiem bez owłosienia. Mięśnie i ścięgna wyraźnie zarysowane, nerwowe drżenie mięśni i ścięgien charakterystyczne — podobnie jak nerwowe drganie skóry u ciepłokrwistych koni.
Wady dyskwalifikujące. Brak czuprynki na głowie niepożądany, lecz nie dyskwalifikuje; uszy cięte lub opadające, cięty ogon oraz uwłosienie odmienne od wspomnianego są wadą.
Rasa ta na ogół rzadko spotykana jest po wojnie na wystawach, w Polsce reprezentowana była przez kilka bardzo typowych okazów hodowli bydgoskiej.
Na marginesie grupy terrierów wypada omówić najmniejszego pieska, o tajemniczym pochodzeniu, któremu w Meksyku przypisują podobną rolę co w Chinach pekińczykom.
chihaunua (czyt. cziłała). Jego nazwa jest równie egzotyczna jak pochodzenie, miał on być pieskiem pałacowym Tolteków, którzy władali Meksykiem przed Astekami.
Rasa ta zyskuje stale na popularności w Ameryce, dotarła też do Anglii. U nas znana jest tylko z fotografii. Mimo że nieprędko zobaczymy psy tej rasy, podaję również jej wzorzec.
Wrażenie ogólne. Wdzięczny, ruchliwy piesek, o bystrym wyrazie, zwarty, przypominający terriera.
Głowa. Wysklepiona (jabłkowata czaszka). Policzki i szczęki smukłe. Nos dość krótki, łagodnie zaostrzony (stonowany u jasnych z maścią lub czarny). Przy maści kreciej, niebieskiej i czekoladowej nos stonowany z maścią; u jasnych dopuszczalny różowy, zęby równe.
Uszy. Duże, stojące przy napiętej uwadze, osuwające się na boki pod kątem 45° w spokoju, przez co powstaje wrażenie szerokiej przestrzeni między uszami. U odmiany długowłosej obficie uwłosione i lekko załamane, nigdy obwisłe.
Oczy. Pełne, lecz nie wybałuszone, dobrze osadzone, szeroko rozstawione, ciemne, brązowe i lśniące (jasne oczy dopuszczalne u psów jasnych).
Szyja. Lekko wygięta, przechodzi wdzięcznie w barki, może być gładka u odmiany krótkowłosej, kryza pożądana.
Kończyny. Łopatki proste, smukłe, łagodnie ukośne, zwarcie osadzone, wywołują wrażenie równowagi i harmonii, opadają ku równemu grzbietowi. Łokcie ruchliwe. Stawy skokowe o pewnej i mocnej akcji.
Klatka piersiowa. Raczej silna z przodu, jednakże nie bulldogo-wata, pojemna. Żebra: wysklepione, lecz nie beczkowate.
Grzbiet. Prosty, nieco dłuższy niż wysokość psa. Grzbiet krótszy u psów pożądany.
Tył. Muskularny, szeroko rozstawiony, lecz kończyny nie wykręcone ani na zewnątrz, ani ku wewnątrz.
Ogon. Umiarkowanie długi, kolisto noszony ku górze lub na bok lub łukiem nad grzbietem, tak że koniec dotyka grzbietu (nigdy opuszczony lub podwinięty). Sierść na ogonie zharmonizowana z szatą, raczej puszysta, u odmiany długowłosej długa i obfita tworząca pióra. Jeżeli ogon z urodzenia jest krótki lub gdy pies jest z natury bezogoniasty, nie powoduje to dyskwalifikacji.
Stopy. Małe o palcach wyraźnie rozciętych, lecz nie rozstawionych, wyraźne poduszki pod palcami, pęciny smukłe. Stopy (ani zajęcze, ani kocie) zgrabne, drobne o umiarkowanie długich pazurach.
Szata. U odmiany krótkowłosej delikatna, luźna i lśniąca (lecz i twarda z podszyciem dopuszczalna). Sierść obfitsza na tułowiu i karku, gdzie tworzy grzywę, skąpa na głowie i uszach. Szata u odmiany długowłosej delikatna bądź to prosta, bądź lekko lokowata, podszycie pożądane. Frędzle na uszach, na nogach i stopach zarówno przednich, jak i tylnych; „pióra" tworzą z tyłu tzw. „portki". Długa grzywa pożądana, ogon puszysty i długi. Maść dowolna; jednolita, z odznakami lub bez, a także łaciata.
Waga. 0,5 — 3 kg; najbardziej pożądany 1 — 2 kg. Jeżeli psy są równie dobre, to pies o mniejszej wadze winien być wyżej ceniony.
Cechy dyskwalifikujące. Ogon lub uszy obcięte, zbyt delikatna sierść granicząca z golizną.