Kontynentalne psy owczarskie zajęte były przy wypasaniu owiec na ograniczonych pastwiskach, między uprawnymi polami. Wskutek takich warunków musiały ściśle współpracować z człowiekiem, zaganiać stada na drogach i ścieżkach według jego wskazówek i pilnować, by owce czy też bydło nie wchodziło w szkodę.
Natomiast owczarki szkockie pracują bardziej samodzielnie na rozległych pastwiskach górskich. Tam problem pilnowania przed wejściem w szkodę praktycznie nie istnieje. Rola owczarka sprowadza się do pilnowania, by stado się nie rozbiegało zbytnio i do odszukiwania sztuk zabłąkanych w wąwozach i rozpadlinach górskich, które należy samodzielnie doprowadzić do stada lub bacówki.
Owczarki niemieckie mają względnie powinny jako normalny chód mieć wytrwały trucht wilczy. Natomiast owczarki szkockie są typem raczej galopena, który cwałem gania po wielkich przestrzeniach spędzając względnie wyszukując owce. Praca jego jest więcej samodzielna i dlatego, choć nie można im odmówić inteligencji i samodzielności, są one trudniejsze do prowadzenia i nie mają tej ślepej wrodzonej karności, która cechuje owczarki niemieckie.
Anglicy przypisują owczarkom tym równie uniwersalne zdolności — jak owczarkom niemieckim. Jednakże okazy przywożone na kontynent nie wytrzymały konkurencji jako psy użytkowe, poza służbą w łączności. Być może, że zbyt mało zajęto się nimi jako psami użytkowymi, lecz fakt, że owczarek niemiecki zyskał w Anglii, mimo wielkich ograniczeń i trudności importowych, dużą popularność, wzrastającą z roku na rok, pozwala wysnuć wniosek, iż jako psy towarzysze i obrońcy raczej przewyższają one swych angielskich kuzynów. Nie da się jednak zaprzeczyć, że owczarek szkocki — collie — szczególnie w odmianie długowłosej jest psem niezwykle reprezentacyjnym i dekoracyjnym i jeśli ktoś chce mieć w swym otoczeniu psa pięknego, a przy tym czujnego stróża i nie przykłada większej wagi do łatwości jego szkolenia, ten może nabywając psa tej rasy mieć pełne zadowolenie z wiernego towarzysza, zwracającego uwagę i ciekawego przez swą nieco samodzielną naturę.
Psy te dzięki chyżości i wytrwałości nadają się szczególnie na towarzyszy dla rowerzystów i jeźdźców. Te same owczarki jednak, po przodkach chowanych w mieście zdały wspaniale egzamin jako psy owczarskie, zatrudnione w tej pracy w zespołach PGR na Pomorzu i w Wielkopolsce. Pobiły one przy tym owczarka niemieckiego, który często okazywał się zbyt brutalnym przy zaganianiu owiec. Collie natomiast wolne były od tej wady, a w pracy niezmordowane.
WZORZEC Wrażenie ogólne. Pies zwrotny, żywy, głęboka klatka piersiowa zdradza mocne płuca, szyja siłę, ukośne łopatki i dobrze związane stawy skokowe wskazują na szybkość, a wyraz na inteligencję. Pies powinien być raczej długonożny, robić wrażenie raczej charcie niż ciężkie. Krótko mówiąc collie winien uosabiać wytrwałość, żywość i inteligencję, powinien mieć swobodne i dobre chody.
Głowa. Płaska, umiarkowanie szeroka między uszami i stopniowo zwężająca się ku oczom. Krawędź czołowa zaledwie zaznaczona. Szerokość czaszki powinna być we właściwej proporcji do długości czaszki i pyska, a całość we właściwym stosunku do wielkości psa. Policzki nie mogą być pełne lub wystające. Pysk raczej długi, zwężający się klinowo ku nosowi, lecz nie słaby, cienki ani z obwisłymi wargami. Bez względu na maść psa nos zawsze czarny. Uzębienie silne, zdrowe i równe, nieznaczne nierówności dopuszczalne. Szczęki wyraźnie wykrojone i silne.
Oczy. Mają wielkie znaczenie dla charakterystyki psa, nadając mu wyraz; powinny być średniej wielkości, nieco ukośnie osadzone, kształtu migdałowego, brązowe (oprócz okazów srebrzysto-szaro-morengowanych, u których bywają oczy niebieskie), białe albo porcelanowe (oko kawki); wyraz oczu pełen inteligencji, bystre i żywe, gdy zwracają na coś uwagę.
Uszy. Małe, umiarkowanie szerokie, osadzone na szczycie czaszki niezbyt blisko siebie. W spokoju opadające raczej ku tyłowi, w napięciu skierowane ku przodowi i pół stojące z końcami lekko załamanymi.
Szyja. Muskularna, silna i dość długa, nieco wygięta.
Klatka piersiowa. Głęboka z dobrze wysklepionymi żebrami, dość szeroka za łopatkami, które winny być ukośne. Lędźwie silne. Pies powinien mieć prosty front.
Kończyny przednie. Proste i muskularne, raczej kościste, przedramię raczej mięsiste, pęciny elastyczne, lecz nie słabe.
Kończyny tylne. Udo muskularne, suche i żylaste, stawy dobrze związane, staw skokowy niski i silny. Stopy owalne, podeszwy mocne, palce wysklepione i zwarte. Tylne mniej wysklepione.
Ogon. Umiarkowanie długi, w spokoju opuszczony z lekkim zagięciem przy końcu, wesoło noszony w podnieceniu, lecz nie powyżej grzbietu.
Szata. Włos bardzo gęsty, pokrywa szorstka w dotyku, podszycie miękkie, futrzane i ścisłe, tak by skóra była niewidoczna. Grzywa i kołnierz bardzo obfite, partia twarzowa krótko uwłosio-na, podobnie końce uszu; jednak u nasady powinny być silniej uwłosione. Na przednich kończynach obfite pióra, podobnie na tylnych do stawu skokowego. Od stawu skokowego uwłosienie krótkie, chociaż u psów silnie uwłosionych lekkie pióra dopuszczalne. Uwłosienie na ogonie bardzo obfite.
Maść — bez znaczenia.
Wzrost: 22 do 24 cale (55 do 61 cm) w łopatkach, suki 20 do 22 cale (50 do 55 cm).
Waga. U psa 20—29 kg, u suki 18—25 kg.
Krótkowłosy collie różni się tylko szatą, która winna być twarda, gęsta i całkiem krótka.
Wady dyskwalifikujące. Wypukła czaszka, wystająca kość ciemieniowa, ciężkie, wiszące lub ostro stojące uszy, słabe szczęki, cienki pysk, wypukłe lub jasne oczy, krzywe nogi, szerokie, płaskie lub zajęcze stopy, lokowaty lub jedwabisty włos, krowia postawa, ogon zawinięty lub noszony na grzbiecie, przodogryz lub tyłogryz.
Dzisiejszy collie stał się psem raczej reprezentacyjno-luksuso-wym, lecz oprócz typu wystawowego hoduje się odmianę roboczą —working collie, która selekcjonowana jest nie tyle na wygląd, co na użyteczność przy stadzie, jako pies użytkowy — pracujący.